เรียบเรียง โดย จรรยา แซ่เจียง

Cover photo credit: https://www.pexels.com/photo/flag-italy-7522/

ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับการเข้าถึงสิทธิในสวัสดิการและบำนาญ

หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

หน่วยงานบริหารสวัสดิการกลางที่บริหารประกันสังคมและบำนาญทั่วไปในประเทศอิตาลีคือ Istituto Nazionale Previdenza Sociale นิยมเรียกชื่อย่อสั้น ๆ ว่า INPS ซึ่งจะมีสาขาในทุกจังหวัดและสำนักงานตามเขตต่าง ๆ ทั่วประเทศ

เว็บไซต์ https://www.inps.it

วิธีติดต่อ

ผู้ที่ตกอยู่ในฐานะหม้ายและต้องการคำปรึกษาเกี่ยวกับการเข้าถึงสิทธิและสวัสดิการเช่น บำนาญตกทอด เงินแม่หม้าย เงินอุดหนุนครอบครัวยากจน สามารถไปติดต่อได้ด้วยตัวเองที่สำนักงานหรือ

  • ทางหมายเลข Contact Center 803 164 (จากสายบ้าน) หรือ 06 164 164 (จาก mobile)
  • ทางอีเมลลงทะเบียน Posta Elettronica Certificata (PEC) โดยหาที่อยู่ PEC ที่เกี่ยวข้องได้จาก https://www.inps.it/contatti/pec
  • โทรศัพท์ผ่านอินเตอร์เน็ตด้วยโปรแกรม SKYPE ได้จากทั่วโลก
  • เช็คสิทธิและกรอกคำร้องออนไลน์ด้วยตนเองผ่านทางระบบแสดงตนทางดิจิตอล SPID – Sistema Pubblico di Identità Digitale

หมายเหตุ: ควรเตรียมหมายเลขรหัสประจำตัว 16 หลักไว้แจ้งเจ้าหน้าที่เพื่อความสะดวกในการเช็คสิทธิ

ศูนย์พิทักษ์สิทธิ์

ผู้ที่ไม่สามารถเข้าถึงสำนักงานสวัสดิการกลางอาจจะเป็นเพราะมีอุปสรรคทางภาษาหหรือไม่ถนัดเรื่องไอที ยังมีอีกช่องทางหนึ่งคือการขอความช่วยเหลือจากองค์กรอิสระเช่นศูนย์พิทักสิทธิ์มืออาชีพ ที่ได้รับการอนุญาตจากรัฐบาล เช่น CAF, CGIL, INCA, ACLI, INAC, INPAS, INAS

องค์กรเหล่านี้จะมีสำนักงานกระจายอยู่ทุกเขตทั่วประเทศ ให้บริการตั้งแต่ช่วยสร้างอีเมล เช็คสิทธิ คำนวณค่าบำนาญ ค่าดัชนีฐานะครอบครัว ลงทะเบียนรับสิทธิ กรอกเอกสาร ดำเนินเรื่องรับมรดก ฯลฯ โดยนักบัญชี นักกฎหมายสาขาต่าง ๆ ให้บริการในราคาย่อมเยา

สำนักงานเขตเทศบาลเมือง Comune ช่วยอะไรได้บ้าง ?

นอกจากอำนาจจัดการของสำนักงานสวัสดิการกลาง (INPS) ในแต่ละเขตปกครอง Comune จะมีงบประมาณท้องถิ่นเพื่อบรรเทาทุกข์เฉพาะหน้าเช่น คูปองจ่ายตลาด บ้านพักฉุกเฉิน แพทย์ นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์และทนายเพื่อประชาชนในพื้นที่ ซึ่งผู้ร้องสามารถติดต่อทางเขต Comune ได้ด้วยตัวเอง

การแต่งงานและการหย่าร้าง

  1. ตามกฎหมายประเทศอิตาลี เมื่อจดทะเบียนสมรสกัน สามีภรรยาสามารถระบุวิธีการจัดการทรัพย์สินหลังแต่งงานได้สองแบบ เพื่อความชัดเจนในกรรมสิทธิ์ของทรัพย์สินในกรณีหย่า  กล่าวคือ
    • มีสินสมรสร่วมกัน comunione dei beni
    • ไม่มีสินสมรสร่วมกัน separazione dei beni
    • สัญญาข้อตกลงก่อนแต่งงานใด ๆ ที่คู่สมรสทำขึ้นเองเป็นการส่วนตัว contratto pre-matrimonio

จะไม่มีผลตามกฎหมายอิตาลี

  • ในกฎหมายครอบครัวอิตาลี มีข้อบังคับหลัก กล่าวคือ
    • คู่สมรสต้องดูแลกันทั้งทางกายและใจ ซื่อสัตย์ต่อกัน ไม่นอกใจกัน*
    • คู่สมรสต้องอยู่ร่วมบ้านเป็นครอบครัวเดียวกัน มีสิทธิในการเลือกที่อยู่ร่วมกัน
    • คู่สมรสต้องช่วยกันเลี้ยงดู อบรม ให้การศึกษาและสนับสนุนตามพรสวรรค์ของบุตร
  • คู่สมรสที่ขาดคุณสมบัติ (2.1) (2.2) (2.3) ข้อใดข้อหนึ่ง อาจเป็นเหตุให้เกิดการแยกทางและหย่าร้างกัน
  • ผู้ที่เป็นต้นเหตุของการหย่าร้าง หรือตกเป็นฝ่ายผิด อาจจะถูกเรียกค่าเลี้ยงดูจากอีกฝ่าย
  • การทำเรื่องขอให้ทางการรับรองการแยกกันอยู่ (ยังไม่หย่า) ช่วยให้คู่สมรสหลุดพ้นจากข้อบังคับ (2.1) และ (2.2) และไม่ตกเป็นฝ่ายผิด

ขั้นตอนการหย่า

  • กรณีคู่สมรสที่ไม่มีบุตรร่วมกัน
    • หากทั้งคู่สมัครใจหย่าโดยไม่มีการบันทึกเกี่ยวกับทรัพย์สิน  สามารถดำเนินการขอแยกทางได้ที่สำนักงานเขตและหลังจากที่แยกกันอยู่ครบ 6 เดือนจึงจะทำเรื่องขอหย่าได้ (Rito abbreviato al Comune)
    • หากต้องการให้มีการบันทึกเกี่ยวกับทรัพย์สินเช่น ค่าเลี้ยงดู ค่าหย่า การแบ่งทรัพย์สิน ต้องดำเนินการแยกกันอยู่โดยให้ทนายร่วมกันทำเรื่องร้องต่อศาลให้ออกคำสั่งรับรองการแยกกันอยู่และหลังจากนั้น 6 เดือนรับรองการหย่า จากนั้นนำคำสั่งศาลไปบันทึกที่สำนักงานเขต
    • กรณีคู่สมรสที่ตกลงเรื่องทรัพย์สินกันไม่ลงตัว หากฝ่ายหนึ่งหรือทั้งคู่ยังต้องการหย่าจะต้องให้ทนายทำเรื่องร้องต่อศาลนั่นคือการ “ฟ้องหย่า” นั่นเอง กรณีฟ้องหย่าทั้งคู่ต้องมีทนายคุ้มครองผลประโยชน์ตัวเอง ใช้ทนายร่วมกันไม่ได้
  • กรณีคู่สมรสมีบุตรผู้เยาว์ร่วมกัน
    • หากทั้งคู่สมัครใจหย่าโดยมีข้อตกลงร่วมกันลงตัวแล้ว สามารถใช้ทนายคนเดียวทำเรื่องขอแยกกันอยู่ต่อศาล หลังจากนั้น 12 เดือนจึงให้ทนายทำเรื่องหย่าได้
    • หากคู่สมรสตกลงกันไม่ได้ จำเป็นต้องมีทนายกันทั้งคู่เพื่อคุ้มครองคู่กรณีบนชั้นศาลต่อไป

การสูญเสียคู่สมรสจากการเสียชีวิต

  1. สิทธิรับบำนาญตกทอดจากคู่สมรสที่เสียชีวิตขณะรับเงินเกษียณ
    • หม้ายไม่มีบุตร รับตกทอด 60 %
    • ไม่มีคู่สมรส แต่มีบุตรผู้เยาว์ รับตกทอด 70 %
    • หม้ายมีบุตรผู้เยาว์ 1 คน รับตกทอด 80% บุตร 2 คนขึ้นไปรับ 100 %
    • ไม่มีเงื่อนไขเรื่องสัญชาติ
  • สิทธิรับเงินแม่หม้าย หากคู่สมรสที่เสียชีวิตยังไม่ได้รับเงินเกษียณ แต่มีคุณสมบัติดังนี้
    • ทำงานเสียภาษีครบอายุงาน 780 อาทิตย์ หรือ
    • ทำงานเสียภาษีครบอายุงาน 260 อาทิตย์และในห้าปีสุดท้ายของชีวิตจ่ายภาษีครบ 156 อาทิตย์ของการทำงาน
    • ไม่มีเงื่อนไขเรื่องสัญชาติ
    • ไม่มีเงื่อนไขเรื่องอายุสมรสขั้นต่ำ
  • เงินบำนาญตกทอดและเงินแม่หม้ายเป็นสิทธิที่แม่หม้ายสามารถรับได้ตลอดชีวิตโดยไม่มีเงื่อนไขเรื่องถิ่นที่อยู่ เพราะฉะนั้นแม่หม้ายย้ายกลับไปใช้ชีวิตและรับเงินเข้าตรงบัญชีในประเทศไทยได้
    • แม่หม้ายต้องทำตามหน้าที่โดยต้องแสดงตนว่ายังมีชีวิตอยู่ทุกปีตามวิธีที่รัฐกำหนด
    • เงินบำนาญตกทอดและเงินแม่หม้ายไม่สามารถตกทอดไปถึงลูกหลานได้อีกต่อไป
    • เงินบำนาญตกทอดและเงินแม่หม้ายถือเป็นรายได้จึงต้องจ่ายภาษีเงินได้ตามปกติ
    • เมื่อจำนวนเงินถึงเกณฑ์ สามารถใช้อ้างอิงเพื่อต่ออายุใบพำนักได้โดยไม่จำเป็นต้องแสดงสัญญางาน
  • เงินชดเชยหม้ายไร้สิทธิบำนาญใน Indennità di morte – Indennità una tantum กรณีที่คู่สมรสไม่มีคุณสมบัติครบตามหัวข้อ 1) และ 2) ตามวิธีคำนวณที่รัฐกำหนด

พินัยกรรมและมรดก

กรณีไม่มีพินัยกรรม

  1. มีคู่สมรส (ไม่มีลูก ไม่มีพ่อแม่พี่น้อง)
    • ได้สมบัติทั้งหมด
  2. มีบุตรหนึ่งคน หรือมากกว่า  (ไม่มีคู่สมรส)
    • แบ่งในสัดส่วนเท่ากัน
  3. คู่สมรส + บุตรหนึ่งคน (ญาติอื่นจะไม่มีสิทธิ)
    • แบ่งกันคนละครึ่ง
  4. คู่สมรส + บุตรหลายคน (ญาติอื่นไม่มีสิทธิ)
    • คู่สมรสได้ 1/3 ส่วน
    • ที่เหลือ (2/3) ลูกแบ่งในสัดส่วนเท่ากัน
  5. คู่สมรส + พี่น้องสายตรง (กรณีไม่มีพ่อแม่และบุตร)
  • คู่สมรส + พ่อแม่ (กรณีไม่มีบุตรและพี่น้อง)
    • คู่สมรส 2/3 ส่วน
  • คู่สมรส + พ่อแม่ + พี่น้อง (กรณีไม่มีบุตร)
    • คู่สมรส 2/3 ส่วน
    • ส่วนที่เหลือ (1/3) พ่อแม่พี่น้องนำไปแบ่งกันโดยส่วนของพ่อและแม่จะต้องได้อย่างน้อยคนละ 1/4 ของจำนวนนั้น
  • พ่อแม่พี่น้อง (ไม่มีคู่สมรส)
    • พ่อและแม่จะต้องได้อย่างน้อย 1/2 ที่เหลือจากนั้นพี่น้องจึงได้แบ่งในสัดส่วนเท่ากั

กรณีมีพินัยกรรม อย่างไรก็ตามกฎหมายจะคุ้มครองทายาทโดยธรรมดังนี้

  1. คู่สมรส 1/2 ส่วน
  2. บุตร (กรณีไม่มีคู่สมรส) 1/2 ส่วน
  3. บุตรหลายคน (กรณีไม่มีคู่สมรส) 2/3 ส่วน (แบ่งสัดส่วนเท่ากัน)
  • คู่สมรส + บุตรหลายคน คุ้มครองคู่สมรส 1/4 ส่วน คุ้มครองบุตร 1/2 ส่วน (นำไปแบ่งในสัดส่วนเท่ากัน)
  • คู่สมรส + พ่อแม่  คุ้มครองคู่สมรส 1/2 ส่วน คุ้มครองพ่อแม่ 1/4 ส่วน (นำไปแบ่งในสัดส่วนเท่ากัน)
  • พ่อแม่ (ไม่มีคู่สมรส) คุ้มครอง 1/3 ส่วน

หมายเหตุ มรดกเป็นเงินจำนวนไม่ถึง 1 ล้านยูโร คู่สมรสไม่เสียภาษีมรดก

รัฐคุ้มครองและช่วยเหลืออะไรได้บ้าง ?

  • บริการทนายเพื่อประชาชน
  • นโยบายชดเชยรายได้ขั้นต่ำ
  • เช็คครอบครัว
  • ศูนย์ต่อต้านความรุนแรง
  • บ้านเอื้ออาทร
  • นักจิตวิทยาครอบครัว
  • คอร์สฝึกอาชีพ
  • ประกันสุขภาพจากรัฐ

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม

https://www.inps.it/prestazioni-servizi/pensione-ai-superstiti-indiretta-e-di-reversibilita

https://www.dirittierisposte.it/Schede/Lavoro-e-pensione/Pensione/la_pensione_di_reversibilita_e_la_pensione_indiretta_id1112828_art.aspx

https://www.inps.it/prestazioni-servizi/indennita-una-tantum-ai-superstiti

https://www.soldioggi.it/indennita-per-morte-19698.html

https://www.diritto.it/le-coppie-di-fatto-e-i-loro-diritti/

https://www.tonalini.it/eredita/erednec.html